కే.వీ. కృష్ణయ్య @ ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర సచివాలయం

మనం సంవత్సరాలుగా కూర్చున్న కుర్చీలో రేపు మరొకరు కూర్చుంటారు. మనం ఉపయోగించిన టేబుల్‌పై మరో వ్యక్తి ఫైళ్లు పెడతారు. మనం నడిచిన కారిడార్‌లో మరో అడుగుల శబ్దం వినిపిస్తుంది. మనం చేసిన పనిని మరొకరు కొనసాగిస్తారు. మనం నిర్మించిన వ్యవస్థ మాత్రం మన తర్వాత కూడా ముందుకు సాగుతుంది. పని ఆగదు. ప్రపంచం ఆగదు. జీవితం ఎప్పుడూ ముందుకు సాగుతూనే ఉంటుంది.

ఈ నిజం కొన్నిసార్లు మనసును కలచివేస్తుంది. “ఇక మన అవసరం ఏముంది?” అనే ప్రశ్న కూడా మెదులుతుంది. కానీ గుర్తుంచుకోవాల్సింది ఒక్కటే—ఒక పాత్ర ముగుస్తుంది, జీవితం కాదు. ఒక అధ్యాయం పూర్తవుతుంది, పుస్తకం మాత్రం కొనసాగుతుంది.

ఈ సత్యానికి ఉదాహరణగా ప్రముఖ గణాంక శాస్త్రవేత్త ప్రొఫెసర్ సి. రాధాకృష్ణారావు జీవితాన్ని చూడవచ్చు. ఇండియన్ స్టాటిస్టికల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లో దశాబ్దాల పాటు సేవలందించిన ఆయన 1979లో పదవీ విరమణ చేసిన తర్వాత కూడా తన పరిశోధనా ప్రయాణాన్ని కొనసాగించారు.

ఆయన అమెరికాలోని University of Pittsburgh, Pennsylvania State University వంటి సంస్థల్లో పనిచేశారు. అనంతరం Emeritusగా కొనసాగుతూ, University at Buffaloలో Research Professorగా కూడా పనిచేశారు. వయసు పెరిగినా పరిశోధన పట్ల ఆయన ఆసక్తిని కొనసాగించారు. పదవీ విరమణ ఒక ముగింపు కాదని, కొత్త అవకాశాలకు ఆరంభం కావచ్చని ఆయన జీవితం సూచిస్తుంది.

యువ వయసులోనే ఆయన చేసిన Cramér–Rao lower bound, Rao–Blackwell theorem వంటి కృషి ఆధునిక గణాంకశాస్త్ర అభివృద్ధిలో ముఖ్యమైన స్థానాన్ని సంపాదించింది. ఆయన ఆలోచనలు గణాంకశాస్త్రంతో పాటు డేటా ఆధారిత పరిశోధన వంటి అనేక రంగాల్లో ప్రభావం చూపాయి.

అయితే ఆయన వారసత్వం పరిశోధనలకు మాత్రమే పరిమితం కాలేదు. అనేక మంది పరిశోధకులకు మార్గదర్శకత్వం వహించిన ఆయన, తదుపరి తరాల శాస్త్రవేత్తలపై కూడా ప్రభావం చూపారు. జ్ఞానాన్ని పంచుకోవడం, తదుపరి తరాలను తీర్చిదిద్దడం కూడా ఒక వ్యక్తి జీవితానికి ముఖ్యమైన వారసత్వంగా నిలుస్తుంది.

2023లో, 102 ఏళ్ల వయసులో, ఆయనకు International Prize in Statistics లభించింది. అదే సంవత్సరం ఆగస్టు 22న ఆయన కన్నుమూశారు. ఆయన జీవితం ఒక దశ ముగిసిన తర్వాత కూడా నేర్చుకోవడం, ఆలోచించడం, సృజనాత్మకంగా పనిచేయడం కొనసాగించవచ్చని గుర్తుచేస్తుంది.

మన స్థానాన్ని మరొకరు భర్తీ చేయవచ్చు. మనం చేసిన పనిని మరొకరు కొనసాగించవచ్చు. కానీ మన అనుభవాన్ని ఎవరూ అదే విధంగా తీసుకోలేరు. జీతం, హోదా, అధికారానికి మించిన సంపద మనుషులను అర్థం చేసుకునే జ్ఞానం, సమస్యలను పరిష్కరించే సామర్థ్యం, నిర్ణయాల పరిపక్వత, జీవితాన్ని చూసే ప్రత్యేక దృష్టి. అదే మన అసలైన మూలధనం.

ఆ మూలధనాన్ని పంచుకుందాం. యువతకు మార్గదర్శకులం అవుదాం. చదువుదాం, రాద్దాం, బోధిద్దాం. వాయిదా వేసిన కలలను మళ్లీ మొదలుపెడదాం. మార్పును భయపడకుండా కొత్త అనుభవాలకు తలుపులు తెరవాలి.

జీవితంలో కొన్ని ప్రయత్నాలు విజయాన్ని ఇస్తాయి. కొన్ని వైఫల్యాన్ని ఇస్తాయి. విజయం ఆనందాన్ని ఇస్తే, వైఫల్యం కొత్త దిశను చూపించవచ్చు. అందుకే విజయాలను మాత్రమే కాదు, మనం పొందిన అనుభవాలను కూడా విలువైనవిగా చూడాలి. ఒక ప్రయాణం, ఒక పుస్తకం, ఒక స్నేహం, ఒక సహాయం—ఇవే చివరికి జీవితాన్ని అర్థవంతం చేస్తాయి.

జీవితం అంటే గెలుపుల సమాహారం మాత్రమే కాదు; అనుభవాల సమూహం కూడా. నిన్నటిని గౌరవిద్దాం, కానీ అందులోనే జీవించకండి. రేపటి కోసం ప్రణాళిక వేయండి, కానీ ఈరోజును త్యాగం చేయకండి. చివరికి మనతో మిగిలేది మనం ఎంత సంపాదించామన్నది మాత్రమే కాదు—మనం ఎంతగా జీవించామన్నదీ.

ఒక దశ ముగిసినప్పుడు ఖాళీని చూసి భయపడకండి. దాన్ని మన సమయాన్ని మనకు తిరిగి ఇచ్చిన అవకాశంగా చూడండి. కుటుంబానికి, సమాజానికి, మనకు నచ్చిన పనికి, మనలో ఇంకా మేల్కొనని ప్రతిభకు ఇప్పుడు సమయం దొరకవచ్చు.

కానీ కొత్త ప్రయాణానికి ముందు ఒక పని చేద్దాం—మనసును తేలిక చేసుకుందాం. పశ్చాత్తాపాన్ని వదిలేద్దాం. కోపాన్ని తగ్గించుకుందాం. ఇతరులతో పోల్చుకోవడం ఆపుదాం. మనసు తేలికగా ఉంటేనే జీవితం మరింత అందంగా కనిపిస్తుంది.

ఈరోజే ఒక పుస్తకం తెరవండి. ఒక ప్రయాణం మొదలుపెట్టండి. పాత స్నేహాన్ని పలకరించండి. కొత్త విషయం నేర్చుకోండి. వాయిదా వేసిన పనిని ప్రారంభించండి. జీవితాన్ని రేపటికి వాయిదా వేయకండి. రేపటి కోసం ఈరోజును బలి చేయకండి.

జీవితానికి అసలే రిటైర్మెంట్ లేదు

సృజనాత్మక ఆలోచనలకు విరమణ లేదు. ప్రతిభకు లేదు. జ్ఞానానికి లేదు. అనుభవాలకు లేదు. జీవితాన్ని మార్చడానికి పెద్ద అవకాశాలు అవసరం లేదు—చిన్న చిన్న ప్రయత్నాలే చాలాసార్లు కొత్త మార్పులకు కారణమవుతాయి.

ప్రతిరోజూ జీవిద్దాం. కొత్త అనుభవాలను స్వాగతిద్దాం. విజయాలను ఆస్వాదిద్దాం. వైఫల్యాల నుంచి నేర్చుకుందాం. మనసును తేలికగా ఉంచుకుందాం. అర్థవంతంగా జీవిద్దాం.

జీవితాన్ని కేవలం విజయాలతో కొలవకండి… అనుభవాలతో నింపండి.

ఎందుకంటే మన జీవితంలోని మరో అద్భుతమైన అధ్యాయం మొదలవ్వడానికి కావలసింది కొత్త ప్రపంచం కాదు—కొత్త అనుభవాలను స్వీకరించడానికి సిద్ధంగా ఉన్న మనసు.

ఒక్కసారి ప్రయత్నించి చూద్దాం… జీవితం మన ముందుంచే అద్భుతాలను ఆస్వాదిద్దాం. ✍️