પશ્ચિમ બંગાળ વિધાનસભા ચૂંટણીમાં ભાજપની જીત બાદ રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (આરએસએસ)ની ભૂમિકાને લઈને રાજકીય વર્તુળોમાં ચર્ચા તેજ બની છે. સંઘ જાહેરમાં ચૂંટણી રાજકારણથી દૂર રહેવાનો દાવો કરતું આવ્યું છે, પરંતુ રાજકીય વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે આ વખતે તેની સહયોગી સંસ્થાઓએ જમીન સ્તરે સક્રિય કામગીરી કરી હતી.
વિશ્લેષકોના મતે, 2021ની વિધાનસભા ચૂંટણી અને 2024ની લોકસભા ચૂંટણીની તુલનામાં આ વખતે સંઘ વધુ સક્રિય દેખાયો હતો. અનેક વિસ્તારોમાં સ્વયંસેવકો દ્વારા મતદારો સુધી પહોંચવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો.
સંઘ સાથે જોડાયેલા કેટલાક કાર્યકરોએ દાવો કર્યો કે તેમણે લોકો સુધી “રાષ્ટ્રહિત”, “સાંસ્કૃતિક ઓળખ” અને “સામાજિક સુરક્ષા” જેવા મુદ્દાઓ પહોંચાડ્યા હતા. બીજી તરફ, વિવેચકોનું કહેવું છે કે આ પ્રકારના અભિયાનથી ધાર્મિક ધ્રુવીકરણ વધ્યું હોઈ શકે છે.
પશ્ચિમ બંગાળમાં આરએસએસની શાખાઓની સંખ્યા છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં વધી છે. સંઘના પ્રતિનિધિઓ કહે છે કે તેઓ સીધો કોઈ પક્ષનો પ્રચાર કરતા નથી, પરંતુ મતદારોને મતદાન માટે પ્રેરિત કરે છે.
રાજકીય વિશ્લેષકો માને છે કે લાંબા ગાળાના સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક સંપર્કો દ્વારા આરએસએસે પોતાની અસર વધારી છે. બીજી તરફ, ભાજપના નેતાઓનું કહેવું છે કે રાષ્ટ્રવાદ અને સારા શાસનના મુદ્દાઓએ મતદારોને પ્રભાવિત કર્યા.
પ્રોફેસર અને રાજકીય વિશ્લેષકોના મતે, ચૂંટણી દરમિયાન ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક ઓળખના મુદ્દાઓ ચર્ચાના કેન્દ્રમાં રહ્યા હતા. જોકે, ચૂંટણી પરિણામ પાછળ શાસક વિરોધી લહેર, સંગઠનાત્મક શક્તિ અને સ્થાનિક રાજકીય પરિસ્થિતિ જેવા અન્ય પરિબળો પણ જવાબદાર રહ્યા હોવાનું માનવામાં આવે છે.
ભાજપ સરકાર બન્યા પછી હવે પશ્ચિમ બંગાળમાં આરએસએસનો પ્રભાવ કેટલો વધે છે, તેના પર રાજકીય નિરીક્ષકોની નજર રહેશે।
