વડા પ્રધાન Narendra Modiએ 11 મેના રોજ ગુજરાતના Somnath Temple ખાતે આયોજિત સોમનાથ અમૃત મહોત્સવમાં ભાગ લીધો હતો. પુનર્નિર્મિત સોમનાથ મંદિરના ઉદ્ઘાટનના 75 વર્ષ પૂર્ણ થવાના પ્રસંગે મહાપૂજા અને કુંભાભિષેક યોજાયો હતો.

તેમણે પોતાના સંબોધનમાં સોમનાથને ભારતની આસ્થા અને સાંસ્કૃતિક સતતતાનું પ્રતીક ગણાવ્યું. તેમણે જણાવ્યું કે મંદિરનો ઇતિહાસ માત્ર વિધ્વંસનો નહીં, પરંતુ પુનર્નિર્માણ અને પુનરુત્થાનનો પણ ઇતિહાસ છે.

સોમનાથ મંદિરનું પુનર્નિર્માણ સ્વતંત્રતા બાદ Sardar Vallabhbhai Patelની પહેલ સાથે જોડાયેલું માનવામાં આવે છે. 11 મે 1951ના રોજ તત્કાલીન રાષ્ટ્રપતિ Rajendra Prasadએ મંદિરનું ઉદ્ઘાટન કર્યું હતું.

ઇતિહાસકારો અને વિવિધ સાહિત્યિક સ્ત્રોતોમાં સોમનાથ મંદિરને અત્યંત સમૃદ્ધ અને મહત્વપૂર્ણ ધાર્મિક-વાણિજ્યિક કેન્દ્ર તરીકે વર્ણવવામાં આવ્યું છે. ઇતિહાસકાર અલ-બિરૂની સહિતના લેખકો દ્વારા મંદિરના વૈભવ અને તેના બંદર તરીકેના મહત્વનો ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે.

ઇતિહાસકાર Romila Thaparએ પોતાના પુસ્તક Somnath: The Many Voices of a History માં લખ્યું છે કે સોમનાથનો ઇતિહાસ બહુસ્તરીય છે અને અલગ-અલગ સમયગાળામાં તેને અલગ અર્થ આપવામાં આવ્યા છે. તેમના અનુસાર મધ્યકાળીન સમયમાં મંદિરો પર થયેલા હુમલાઓમાં ધાર્મિક કારણો ઉપરાંત સત્તા, લૂંટ અને પ્રતીકાત્મક પ્રભાવના મુદ્દાઓ પણ સામેલ હતા.

ભૂતપૂર્વ વડા પ્રધાન Jawaharlal Nehruએ પોતાના પુસ્તક Discovery of India માં મહમૂદ ગઝનીના આક્રમણોને મુખ્યત્વે રાજકીય અને આર્થિક દૃષ્ટિકોણથી પણ સમજવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.

સોમનાથને આધારે અનેક સાહિત્યિક કૃતિઓ પણ રચાઈ છે. કનૈયાલાલ માણેકલાલ મુનશીની જય સોમનાથ અને આચાર્ય ચતુરસેનની સોમનાથ મહાલય જેવી કૃતિઓએ મંદિરને સાંસ્કૃતિક અને ઐતિહાસિક પ્રતીક તરીકે રજૂ કર્યું છે.

સ્વતંત્રતા પછી મંદિરના પુનર્નિર્માણ મુદ્દે પણ ચર્ચાઓ થઈ હતી. એક તરફ Sardar Vallabhbhai Patel અને અન્ય નેતાઓએ તેને સાંસ્કૃતિક પુનરુત્થાન સાથે જોડ્યું હતું, જ્યારે Jawaharlal Nehruએ ધર્મનિરપેક્ષ રાજ્યની ભૂમિકાને ધ્યાનમાં રાખીને સાવચેત અભિગમ અપનાવ્યો હતો.

ઇતિહાસકારો અનુસાર, 1842માં બ્રિટિશ ગવર્નર-જનરલ Lord Ellenboroughએ અફઘાનિસ્તાનમાંથી કહેવાતા “સોમનાથનાં દ્વાર” ભારત પરત લાવવાની જાહેરાત કરી હતી. કેટલાક બ્રિટિશ દસ્તાવેજોમાં આ ઘટનાને પ્રતીકાત્મક ઐતિહાસિક કાર્યવાહી તરીકે રજૂ કરવામાં આવી હતી. જોકે, આ દ્વારો ખરેખર સોમનાથ મંદિરના જ હતા કે નહીં તે મુદ્દે ઇતિહાસકારોમાં મતભેદ જોવા મળે છે.

સોમનાથ મંદિર આજે માત્ર ધાર્મિક સ્થળ નહીં, પરંતુ ભારતના ઇતિહાસ, સંસ્કૃતિ, રાજકારણ અને સ્મૃતિ સાથે જોડાયેલું એક મહત્વપૂર્ણ પ્રતીક માનવામાં આવે છે.